Ομιλία της κυρίας Κατερίνας Κούρκουλα νέας αρχιτέκτονoς στο 11ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας

Αξιότιμε Πρόεδρε, αγαπητοί σύνεδροι, καλημέρα.
 
Θέλω να ευχαριστήσω τη Νέα Δημοκρατία για την τιμητική πρόσκληση να μιλήσω στο συνέδριό σας.  Δεν έχω ασχοληθεί με την πολιτική και δεν έχω συνεργαστεί με κανένα πολιτικό κόμμα στην Ελλάδα ούτε στο εξωτερικό που έχω διανύσει ένα μεγάλο μέρος της επαγγελματικής μου καριέρας.   Παρόλα αυτά θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες ιδέες. Φαντάζομαι ότι η πρόσκληση στο συνέδριό σας σχετίζεται με το γεγονός ότι πριν δυο χρόνια, μεσούσης της κρίσης, αποφασίσαμε εγώ και ο συνεργάτης μου, ο Χάνες Γκουτπέρλετ, να εγκαταλείψουμε τις επαγγελματικές μας ασχολίες στο εξωτερικό και να εγκατασταθούμε στην Ελλάδα για να εξασκήσουμε το επάγγελμά μας. Πιστεύοντας πως η κρίση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης εκσυγχρονισμού στη χώρα μας. Η επιλογή μας αυτή ήταν συνειδητή και γεμάτη αισιοδοξία για την αξιοποίηση των κρυμμένων δυνατοτήτων και δυναμικών στις δύσκολες συνθήκες που χαρακτηρίζουν την Ελλάδα τα τελευταία 8 χρόνια.
 
Είμαι αρχιτέκτονας, έχω σπουδάσει στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Στην επαγγελματική μου πορεία έχω επιλέξει να συνδυάσω την ακαδημαϊκή καριέρα με την ελεύθερη εξάσκηση του επαγγέλματος. Έχω διδάξει αρχιτεκτονική σύνθεση στο Cooper Union και στο πολυτεχνείο της Ζυρίχης, το ΕΤΗ. Ενώ, παράλληλα, έχω δουλέψει σε αρχιτεκτονικά γραφεία στην Αθήνα, το Λονδίνο, τη Ζυρίχη και τη Νέα Υόρκη. Θα ήθελα με αφορμή αυτή την πρόσκληση να θίξω τρία βασικά σημεία, τα οποία συνέβαλαν στην επιστροφή μου. Πρώτον, γιατί η αρχιτεκτονική είναι σημαντική σε περίοδο κρίσης.  Δεύτερον, γιατί η αρχιτεκτονική μπορεί να επωφεληθεί από αυτή την κρίση. Και τρίτον, γιατί οι νέοι επαγγελματίες είναι απαραίτητοι για τις αλλαγές που χρειαζόμαστε.
 
Κάποιοι μπορεί να βλέπουν την αρχιτεκτονική σαν επάγγελμα πολυτελείας, σαν κάτι το οποίο δεν είναι αναγκαίο να συζητηθεί αυτή τη στιγμή που η χώρα βρίσκεται σε μια τόσο μεγάλη κρίση και σε μια χώρα που ίσως φαίνεται υπερβολικά χτισμένη. Είναι όμως απαραίτητο να μιλάμε για την ανάπτυξη του κλάδου μας τώρα καθώς η αρχιτεκτονική είναι βαθιά κοινωνική τέχνη που μπορεί να παίξει ρόλο στην ποιοτική, κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη μιας χώρας. Ο συνδυασμός στρατηγικών αρχιτεκτονικών παρεμβάσεων έχει τη δυνατότητα να βοηθήσει στην αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου κάθε πολίτη και την έξοδο από την κρίση. Έχουμε δει πετυχημένα παραδείγματα σε διάφορες πόλεις του κόσμου όπως στη Βαρκελώνη της Ισπανίας και το Μεδεγίν της Κολομβίας.
 
Είναι σημαντικό να είναι κατανοητό πως αναφέρομαι σε ένα μεγάλο εύρος αρχιτεκτονικών παρεμβάσεων από την άποψη κλίμακας και κόστους και παρεμβάσεις από τις οποίες δεν επωφελούνται μόνο οι ιδιώτες αλλά και ο κοινωνικός περίγυρος. Από την υπεύθυνη ανάπτυξη τουριστικών υποδομών μέχρι σχολεία, νοσοκομεία, πολιτιστικά κέντρα - όπως το λαμπρό παράδειγμα του ιδρύματος Σταύρου Νιάρχου - μέχρι μικρότερες παρεμβάσεις σε ιδιωτικές ταράτσες, πεζοδρόμια, πλατείες και παιδικές χαρές. Με παράδειγμα την ανάγκη αναβάθμισης των δημόσιων και κοινόχρηστων χώρων που έχουν απόλυτα παραμεληθεί εν μέρει ως αποτέλεσμα των συνθηκών κάτω από τις οποίες αναπτύχθηκαν οι πόλεις μας. Στοχευμένες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις και όχι παρεμβάσεις εξωραϊσμού. Η αξιολόγηση των αναγκών, διαφορετικών κοινωνικών ομάδων. Ο επαναπροσδιορισμός των συμβόλων παρακμής μέσα στις πόλεις μας και η ρευστότητα στη χρήση χώρων, δεν είναι μόνο κυρίαρχο μέλημα της μετά κρίση περιόδου, αλλά βασικό και απαραίτητο στοιχείο για να βγούμε από την κρίση.
 
Στον τομέα της Αρχιτεκτονικής, υπάρχει μία παγκόσμια μετατόπιση. Μία τάση για αλλαγή, από μία εμμονή στη φόρμα, την υπερβολή και την κατάχρηση  σε πιο υπεύθυνες αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις. Μία αρχιτεκτονική που έχει κοινωνική και οικονομική ευθύνη.  Στη Ζυρίχη ασχολήθηκα αρκετά με αυτή την έννοια της κοινωνικής αρχιτεκτονικής. Μέσω της έρευνάς μας σε άτυπους ή παράνομους οικισμούς, σε διάφορα μέρη στον κόσμο, όπως στην Κολομβία και τη Νότιο Αφρική. Δούλεψα με κοινωνικές ομάδες σε συνθήκες χρόνιας και βαθιάς ριζωμένης κρίσης, σε μία αναζήτηση για τη μεθοδολογία παρέμβασης κάτω από αυτές τις συνθήκες. Αυτό που ήταν ξεκάθαρο για εμάς, ήταν πώς λειτουργώντας μέσα σε ασφυκτικούς περιορισμούς και λιτότητα, η μόνη διέξοδος ήταν η εύρεση δημιουργικών λύσεων. Ο μη συμβατικός τρόπος σκέψης και η εφευρετικότητα είναι οι  μόνοι τρόποι επαγγελματικής επιβίωσης και ο μόνος τρόπος δημιουργίας παρεμβάσεων που έχουν αντίκτυπο και μπορούν να  συμβάλουν σε κρίσεις.
 
Η Ελλάδα για μένα είναι ένα παρόμοιο τοπίο. Με διαφορετικού είδους προκλήσεις αλλά σίγουρα με μεγάλες δυσκολίες. Είναι ένας τόπος μεγάλης αβεβαιότητας με την ανάγκη για ριζικά καινούργιες μεθόδους και προσεγγίσεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κρίση έχει φέρει τραγικές συνέπειες, παράλληλα όμως η κατάρρευση των εδραιωμένων δομών και προσεγγίσεων, στην κρίση, ανοίγει δρόμους για ευρηματική και καινοτόμα Αρχιτεκτονική. Αυτή η κρίση έχει την ικανότητα να επαναπροσδιορίσει το επάγγελμα στη χώρα μας και να μην το αφήσει να επιστρέψει σε λάθη και καταχρήσεις του παρελθόντος.
Είναι μία ευκαιρία να προσαρμοστούμε και να αξιοποιήσουμε τις νέες πραγματικότητες για την πρόοδο του επαγγέλματος. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων, ένα τεράστιο ποσοστό σε σχέση με τον πληθυσμό μας. Σπουδαγμένοι εδώ και στο εξωτερικό, που έχουν αναγκαστεί να φύγουν έξω για να εργαστούν και που διαπρέπουν σε ακαδημαϊκά και επαγγελματικά περιβάλλοντα παγκοσμίως. Εξαιρετικοί αρχιτέκτονες με πλήθος εμπειριών και ένα τεράστιο εύρος γνώσεων, το οποίο αυτή τη στιγμή δεν έχει λόγο να επιστρέψει. Αυτό είναι ένα ανθρώπινο δυναμικό, απαραίτητο για να βρει ευρηματικές λύσεις στα αδιέξοδα που βρισκόμαστε. Πιστεύω πως αυτοί οι νέοι, με λιγότερη εμπειρία βέβαια από τη μεγαλύτερη γενιά, είναι εξοπλισμένοι με την ευελιξία και τη δυναμικότητα, να ανταπεξέλθουν στις αλλαγές που έχει φέρει η κρίση. Αυτές οι αλλαγές, που οι νέοι μπορούν να εκμεταλλευτούν, δυστυχώς συναντάμε ρυθμιστικά εμπόδια και την έλλειψη συστημικής δυναμικής και ευελιξίας. Το αποτέλεσμα είναι η αποτυχία αποδέσμευσης του Δυναμικού και η απώλεια της ενέργειας που διαθέτουν οι άνθρωποι που έχουν την πρόθεση για αλλαγές. Για να γίνει σωστή αξιοποίηση της ρευστότητας της κρίσης, θα πρέπει να γίνουν μεγάλες αλλαγές. Στη γραφειοκρατία, την αδιαφάνεια που χαρακτηρίζει τον κλάδο μας, καθώς και στην αποτρεπτική φορολογία.
 
Η Ελλάδα και συγκεκριμένα η Αθήνα, είναι μία πόλη που χαρακτηρίζεται και προσδιορίστηκε από κρίσεις. Το αστικό περιβάλλον, είναι μία συνεχής υπενθύμιση της εφευρετικότητας που φέρνουν οι δύσκολες στιγμές. Παραδείγματος χάριν - και πολλοί μπορεί να μην συμφωνήσουν μαζί μου αλλά δεν έχουμε το χρόνο τώρα - η αντιπαροχή, που επέτρεψε την ανάπτυξη της πόλης σε μία περίοδο κρίσης. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως η Αρχιτεκτονική μπορεί να συμβάλει στην έξοδο από την κρίση και στον εκσυγχρονισμό των πόλεων. Και σε μία ανώτερη ποιότητα ζωής. Η κρίση μπορεί να ερμηνευτεί ως μια ευκαιρία για ανακατατάξεις και επαναπροσδιορισμό του επαγγέλματος. Προσθετικές, πιο υπεύθυνες τάσεις που αφήνουν πίσω τα λάθη του παρελθόντος. Πολιτικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις στο άμεσο μέλλον θα είναι απαραίτητες, για τη δημιουργία καλύτερων συνθηκών, γι’ αυτούς που θέλουν να βοηθήσουν στις αλλαγές. Σας ευχαριστώ πολύ.