Ομιλία κυρίας Αθηνάς Ντόβα δικηγόρος, ιδρύτριας νεανικής καινοτόμου επιχείρησης, μέλους πολιτικού συμβουλίου ΟΝΝΕΔ

Καλημέρα σας,
 
Ονομάζομαι Αθηνά - Πωλίνα Ντόβα, όπως προλόγισαν, και είμαι εισηγήτρια της ενότητας: «Νέα Γενιά.  Από την Ελλάδα των επιδομάτων στην Ελλάδα των ευκαιριών». Πριν σας μιλήσω για τη θεματική μας ενότητα θα ήθελα να μου επιτρέψετε να συστηθώ.  Είμαι 28 χρόνων, είμαι δικηγόρος. Τα τελευταία τρία χρόνια δραστηριοποιούμαι επιχειρηματικά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό σαν ιδρύτρια μιας νεοφυούς επιχείρησης ενώ από πέρυσι διατελώ και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου της ΟΝΝΕΔ στον τομέα ανάπτυξης και οικονομίας. Εκπροσωπώ, λοιπόν, τη γενιά για την οποία θα μιλήσω.  Το πιο παραγωγικό, δυναμικό και συγχρόνως το πιο αδικημένο κομμάτι της ελληνικής πραγματικότητας. Γιατί, όμως, επέλεξα τη λέξη αδικημένο; Διότι έχοντας παρακολουθήσει αρκετές εκδηλώσεις, έχοντας συζητήσει με συνομήλικους μας, έχοντας διαβάσει άρθρα και αναλύσεις για τη γενιά μας, διέκρινα ένα κοινό χαρακτηριστικό κάθε φορά που κάποιος αναφέρεται στη γενιά μας. Είναι ακόμα και αυτό που διακρίνει το κλίμα στην αίθουσα αυτή τη στιγμή.  Είναι λες και βρισκόμαστε σε μνημόσυνο.  Είναι λες και βρισκόμαστε σε μνημόσυνο όπου μνημονεύουμε τη γενιά μου, συζητάμε τους λόγους θανάτου της αλλά πρακτικά είναι σαν να την έχουμε ξεγράψει. Σαν να σχεδιάζουμε με βάση την επόμενη γενιά η οποία θα βιώσει τις αλλαγές που σχεδιάζουμε όλοι μας τώρα.
 
Πώς αλλιώς λοιπόν θα μπορούσα να χαρακτηρίσω μια τέτοια γενιά φάντασμα.  Ας πάμε όμως δυο χρόνια πριν.  5 Ιουλίου του 2015 όταν ο ελληνικός λαός κλήθηκε να ψηφίσει σε ένα δημοψήφισμα, το οποίο θα μείνει στην ιστορία με πολύ μεγάλα γράμματα. Τότε, κλήθηκαν να ψηφίσουν 108.000 18αρηδες. Και εκεί που τη γενιά μου, τη γενιά αυτή, οι περισσότεροι την είχαν ικανοί απλώς να ετοιμάζει τις βαλίτσες της για το νέο κύμα της νέας ευρωπαϊκής μετανάστευσης ή πολύ απλά να μην προσέρχεται καν στην κάλπη. Την Κυριακή εκείνη, οι νέοι της χώρας ψήφισαν όχι σε ποσοστό 85%.  Οι λόγοι για αυτό το αποτέλεσμα είναι πολλοί και αναλύθηκαν από πάρα πολλούς. Δεν είμαι εδώ για να αναλύσω αυτούς τους λόγους. Είμαι εδώ για να δούμε που βρίσκεται αυτή η γενιά δυο χρόνια μετά το μεγάλο όχι. Και δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρος ο τίτλος της εισήγησής μου δεδομένου ότι μόλις εχθές ανακοινώθηκε το επίδομα νεανικής αλληλεγγύης, το οποίο θα δοθεί σε άνεργους εγγεγραμμένους στον ΟΑΕΔ ηλικίας 18 έως 24 ετών. Το ποσό θα ανέρχεται από ότι διάβασα στα 400 ευρώ.  Το πλέον ειρωνικό στην όλη υπόθεση είναι ότι το επίδομα θα δίνεται στα πλαίσια καμπάνιας για τη νεανική εργασία, η οποία εγκαινιάζεται με τη διανομή εφάπαξ νεανικού επιδόματος. Θα το επαναλάβω για να το εμπεδώσουμε. Καμπάνια για τη νεανική εργασία που εγκαινιάζεται με τη διανομή επιδόματος. 
 
Μετά από την κοροϊδία, η οποία έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο δεν μπορούμε να απορούμε πως πλέον η σχέση των νέων με την πολιτική μετά από αυτή την προδοσία είναι μια σχέση οργής που καταλήγει στην απάθεια και την απόρριψη. Οι νέοι δεν έχουν ανάγκη από ελεημοσύνη. Δεν έχουν ανάγκη από επιδόματα, έχουν ανάγκη από κανονικές δουλειές, από ευκαιρίες και από αξιοκρατία. Αλλά ας τα πάρουμε με τη σειρά. Η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έταξε αξιοπρέπεια στη γενιά μου. Ας μιλήσουμε λίγο για αυτή την αξιοπρέπεια.  Όταν ξεκίνησα να γράφω την εισήγησή μου έκανα ότι κάνει κάθε νέος στην ηλικία μου και όχι μόνο. Ξεκίνησα να ψάχνω στο Google ποιες ήταν οι αναζητήσεις οι οποίες εμφανίζονται όταν πληκτρολογώ τη λέξη «νέοι Ελλάδα».  Τα αποτελέσματα της αναζήτησης ήταν, νούμερο 1 οι νέοι στην Ελλάδα σπουδάζουν γιατί δεν βρίσκουν δουλειά.
Νούμερο 2, οι νέοι με υψηλή εξειδίκευση φεύγουν από την Ελλάδα.  Νούμερο 3, 5 νέοι Έλληνες ερευνητές διαπρέπουν στο εξωτερικό. Και νούμερο 4, νέοι απελπισμένοι και αποκλεισμένοι.
 
Σας καλώ να κάνετε ακριβώς το ίδιο. Ψάξτε πληκτρολογώντας τη λέξη «νέοι Ελλάδα» στο Internet και δείτε τι εμφανίζεται. Και κάπως έτσι μιλάμε για την αξιοπρέπεια της γενιάς αυτής, την οποία άλλοι την αναφέρουν σαν γενιά των επιδομάτων, άλλοι σαν γενιά της κρίσης, αλλά πλέον είναι γνωστή σε όλους μας ως γενιά των 500 ευρώ. Έχετε διερωτηθεί ποτέ άραγε πως είναι να σε χαρακτηρίζουν τη γενικά των 500 ευρώ αλλά συγχρόνως να ζητάνε από εσένα να αντικρίζεις το μέλλον με αισιοδοξία;  Πώς είναι να σου ζητάνε να παράγεις, να καινοτομείς, να διαπραγματεύεσαι και να εξάγεις ως η γενιά των 500 ευρώ;
 
Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που μιλούσαμε για τη γενιά των 700 ευρώ και από τότε που τα 700 φάνταζαν πολλά και λίγα χρήματα σε κάποιους. Ο καιρός πέρασε, τα 700 έγιναν 586 και δυστυχώς δεν σταμάτησε εκεί. 1 στους 3 εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα αμείβεται με 300 ευρώ καθαρά και απασχολείται με μειωμένο ωράριο, με μερική απασχόληση και με εκ περιτροπής εργασία. Καλώς ή κακώς, η νέα εργασιακή κουλτούρα έχει διαμορφωθεί με τη δωρεάν ή ανασφάλιστη εργασία. Με τους μισθούς που συγκρίνονται με ένα καλό χαρτζιλίκι.  Με το φόβο της απόλυσης, με τη συνεχή ανασφάλεια και με τα περιορισμένα δικαιώματα και τις απλήρωτες υπερωρίες. Για ποια ακριβώς αξιοπρέπεια μιλάμε; Εν αντιθέσει με όσους έχουν μάθει να παίζουν με τις λέξεις αξιοπρέπεια η Νέα Δημοκρατία έχει διαφορετικό στόχο. Στόχος της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι να παίξει με λέξεις. Στόχος της Νέας Δημοκρατίας  είναι μέσα από τις θέσεις και τις προτάσεις της η Ελλάδα που εξάγει και παράγει. Μόνο μέσα από την αύξηση της παραγωγής, την ενίσχυση των εξαγωγών και την επανεκκίνηση της οικονομίας μπορούμε να μιλάμε για αξιοπρέπεια.  Και όχι μέσα από επιδόματα ή από ανεργία στο 60%.
 
Ας πάμε όμως ένα βήμα πριν. Για να μπορούμε να έχουμε μια Ελλάδα, η οποία παράγει και εξάγει χρειαζόμαστε Έλληνες, οι οποίοι έχουν εφόδια. Στην τελευταία έρευνα που πραγματοποίησε το πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με την Ernst & Young το 2017 βλέπουμε ότι το 53% των αποφοίτων ελληνικών πανεπιστημίων αποκτούν πτυχίο σε τομείς που δεν έχουν καν συνεισφορά στην ελληνική οικονομία. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό;  Ότι παραπάνω από τους μισούς αποφοίτους των πανεπιστημίων μας, των ελληνικών πανεπιστημίων αφιερώνουν χρόνο και χρήματα χωρίς καμία προοπτική να γίνουν κομμάτι της παραγωγικής αλυσίδας της χώρας μας. Γιατί;  Είτε γιατί τα επαγγέλματα, τα οποία επέλεξαν έχουν πλέον κορεστεί, είτε γιατί τα επαγγέλματα αυτά δεν έχουν αντιστοίχιση με την αγορά εργασίας. Και αυτό, φυσικά, ξεκινάει από το εκπαιδευτικό μας σύστημα, το οποίο δεν προετοιμάζει καν ούτε στο ελάχιστο τους μαθητές από σχολικό επαγγελματικό προσανατολισμό για να ανταποκρίνονται πλέον στις ανάγκες μιας σύγχρονης αγοράς εργασίας. Έχουν δημιουργηθεί επαγγέλματα όπως το digital marketing του Developer του Date Analyst το οποίο σύστημά μας δεν ενημερώνει τους φοιτητές για αυτά.  Δεν τους προετοιμάζει καν. Απόδειξη αυτού του γεγονότος;  Ότι μόνο το 4% των νεοεισερχόμενων φοιτητών στα ελληνικά πανεπιστήμια επιλέγει κλάδους τεχνολογίας και μόνο το 5% κλάδους αγροτικής παραγωγής.
 
Τη στιγμή, λοιπόν, που πανευρωπαϊκά υπάρχει έλλειψη σε 500.000 θέσεις ατόμων με γνώσεις προγραμματισμού, στην Ελλάδα μόνο το 4% επιλέγει να εισέλθει σε Πανεπιστήμια, τα οποία θα του διδάξουν να αποκτήσει αυτές τις γνώσεις. Και τελικά τι κάνουν αυτοί οι νέοι, οι οποίοι σπουδάζουν και δεν απορροφούνται; Τα πράγματα είναι πολύ απλά. Νούμερο 1: Αλλάζουν επαγγελματική κατεύθυνση. Είκοσι χιλιάδες άτομα κάθε χρόνο αλλάζουν επαγγελματική κατεύθυνση μέσα από μεταπτυχιακά προγράμματα, δηλαδή και άλλα χρήματα. Η ραγδαία αύξηση που καταγράφηκε στην ολοκλήρωση των σπουδών των Ελλήνων, δεν οφείλεται μόνο στο ζήλο. Αντικατοπτρίζει τη βαθιά κρίση στην απασχόληση των Ελλήνων. Με άλλα λόγια, οι νέοι στην Ελλάδα σπουδάζουν γιατί δεν βρίσκουν δουλειές. Νούμερο 2: Τι κάνουν αυτοί οι νέοι; Δεν δουλεύουν στο αντικείμενό τους. Έτσι έχουμε άτομα σε part time ή full time δουλειές, εντελώς άσχετες με το αντικείμενό τους, πράγμα το οποίο τους κάνει λιγότερο παραγωγικούς, λιγότερο ευτυχισμένους και προφανώς καθόλου οραματιστές. Μία ολόκληρη γενιά εργαζομένων, της σύγχρονης ακραία ελεύθερης Οικονομίας, η οποία δουλεύει, ακολουθώντας πλέον το γνωμικό των εργατών της Σοβιετικής Ένωσης. Προσποιούμαστε ότι δουλεύουμε και προσποιούνται ότι μας πληρώνουν. Τρίτον: Οι νέοι της Ελλάδας φεύγουν στο εξωτερικό. Δεν θα αναφερθώ πολύ στο brain drain, το ξέρουμε όλοι, είναι πολύ γνωστό φαινόμενο. Πάνω από 350.000 Έλληνες έχουν φύγει από το 2008 έως το 2016. Υπάρχει το επιχείρημα ότι 12,9 δισεκατομμύρια, φαίνεται να εισφέρουν στο ΑΕΠ, στις νέες τους πατρίδες οι Έλληνες επιστήμονες, τη στιγμή που η Ελλάδα ξοδεύει 8 δισεκατομμύρια για την εκπαίδευση των Ελλήνων αυτών.
 
            Το σημαντικό, όμως, δεν είναι πόσο κοστίζει στην Ελλάδα η εκπαίδευση των επιστημόνων μας. Το σημαντικό δεν είναι ότι φεύγουν επιστήμονες. Το σημαντικό είναι ότι δεν έχουμε εισφορά από κεφάλαια άλλων επιστημόνων. Φεύγουν Έλληνες επιστήμονες, αλλά στη θέση τους δεν έρχονται άλλοι, οι οποίοι θα φέρουν τεχνογνωσία. Άρα το ισοζύγιο ανθρώπινου δυναμικού, δεν είναι μόνο ότι χάνουμε το δικό μας παραγωγικό εργατικό δυναμικό, αλλά ότι δεν προσελκύουμε καθόλου ξένο.
 
            Συνοψίζοντας, οι νέοι στην Ελλάδα έχουν παντελώς ελλιπή γνώση της αγοράς εργασίας. Επιλέγουν επαγγέλματα με χαμηλή απορρόφηση, πράγμα το οποίο οδηγεί στο να αλλάζουν αντικείμενο σπουδών, να ασκούν τυχαία επαγγέλματα, είτε να μεταναστεύουν. Αυτό λοιπόν, μας κάνει να καταλάβουμε ότι το πρόβλημα είναι πολυδιάστατο. Και αφού αναφερθήκαμε στο πρόβλημα, τώρα θα μιλήσουμε και στις λύσεις, πώς μπορούμε να κάνουμε τη γενιά μου, γενιά ευκαιριών και όχι γενιά επιδομάτων. Αρχικά μέσα από ένα καλύτερο σύστημα σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις επιταγές των καιρών και θα βοηθήσει τους μαθητές να κάνουν επιλογές, οι οποίες θα αντανακλούν, τόσο τα δικά τους θέλω όσο και τις ανάγκες μίας σύγχρονα αναπτυσσόμενης Οικονομίας. Οι όποιες αλλαγές στην Παιδεία, θα πρέπει να ξεκινάνε από τη βάση της εκπαίδευσης, όπου είναι το Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό. Και όχι να στρέφονται κατευθείαν στις τελευταίες βαθμίδες, όπως είναι το Λύκειο, για καθαρά λόγους εντυπώσεων. Δεν πας να κάνεις συντήρηση σε ένα κτίριο, βάφοντας απλά τους τοίχους, ενώ οι σωλήνες είναι φθαρμένοι και τα θεμέλια σάπια. Η Νέα Δημοκρατία, λοιπόν, προτείνει, μεταξύ άλλων, την επέκταση και την προσβασιμότητα όλων στην προσχολική αγωγή. Την αποκέντρωση των αποφάσεων, που σχετίζονται με την λειτουργία των σχολικών μονάδων. Τον εκσυγχρονισμό της διδακτέας ύλης και των διδακτικών μέσων, την αναβάθμιση του Λυκείου και την αναμόρφωση του Προγράμματος Σπουδών.
 
Τη διασύνδεση της Εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και τις συνέργειες μεταξύ Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα. Σε δεύτερο επίπεδο τα Πανεπιστήμιά μας. θα πρέπει να μπορούν να είναι αρωγός στην προσπάθεια που κάνουμε. Να είναι ιδρύματα σύγχρονων προδιαγραφών, που στόχος τους θα είναι να προετοιμάσουν και να συνδέσουν τους φοιτητές με την αγορά εργασίας, εφοδιάζοντάς τους με όλα όσα χρειάζονται, τόσο για να απορροφηθούν, όσο και για να πετύχουν. Παρωχημένα εκπαιδευτικά μοντέλα, που δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες επιταγές ενός διεθνοποιημένου ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, έχουν γίνει πλέον σημαία της πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ. Την στιγμή που στην Ελλάδα, στόχος μας θα έπρεπε να είναι η χώρα να μετατραπεί σε περιφερειακό κέντρο Ανώτατης Εκπαίδευσης, προσελκύοντας σημαντικές επενδύσεις και δημιουργώντας δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας. Η λογική της Νέας Δημοκρατίας δεν θα  μπορέσει να είναι άλλη από το δίπτυχο Ελεύθερο Σχολείο - Αυτόνομο Πανεπιστήμιο. Αξιολόγηση σε όλα τα επίπεδα, διότι αποκέντρωση και αυτονομία σε καμία περίπτωση δεν ταυτίζονται με την ασυδοσία, με την αναξιοκρατία και την απουσία ελέγχου. Η Εκπαίδευση πρέπει να καταλάβουν ότι ήταν και είναι ο μόνος δρόμος. Όπως αναδείχτηκε και από το ερωτηματολόγιο του Δεύτερου Προσυνεδρίου, στις 21 Οκτωβρίου, στην Πάτρα, με τίτλο «Για τους Νέους», 36.000 πολίτες απάντησαν ότι επισημαίνουν ως κύρια προβλήματα των πανεπιστημίων την ανομία και το χαμηλό βαθμό σύνδεσης με τη αγορά εργασίας.
 
Παρόλα αυτά, η Κυβέρνηση τείνει να βλέπει το ζήτημα με μία ρομαντική μελαγχολία σαν να μην πρόκειται καν για κανονικό πρόβλημα και σαν να μην αφορά καν κανονικούς πολίτες. Τέλος, θα ήθελα να αναφερθώ σε κάτι το οποίο προσωπικά θεωρώ μία από τις μεγαλύτερες ελλείψεις η οποία μπορεί να αποτελέσει καταλύτης στο να αλλάξει το τοπίο εκεί πέρα έξω. Και αυτό είναι η έλλειψη ανάδειξης προτύπων. Η γενιά μου άκουσε και απέρριψε όσο καμία άλλη τις νοοτροπίες του τύπου: «μία δουλίτσα στο δημόσιο» «Λάδωσε για το δίπλωμα οδήγησης», «δεν πειράζει, βάλε ένα 5, θα περάσει, δεν κόβουμε κανένα άλλωστε». Όχι δεν ήταν έτσι. Η γενιά η δική μου απέρριψε το πρότυπο αυτό. Για αυτό και σε όλες τις έρευνες νούμερο ένα στο γιατί δεν γυρνάνε οι Έλληνες στον τόπο τους είναι η έλλειψη αξιοκρατίας. Οι Έλληνες που έφυγαν ήθελαν αξιοκρατία και έφυγαν. Απέρριψαν αυτά τα πρότυπα.
 
Δεν είναι όμως έτσι. Από τη δραστηριοποίησή μου στο startup οικοσύστημα τα τελευταία χρόνια έχω την τιμή να ξέρω άτομα τα οποία διοργάνωσαν για πρώτη φορά τη μέρα καριέρας για άτομα με αναπηρία, άτομα που δουλεύουν στη διάγνωση του καρκίνου, ομάδες που διαπρέπουν στην αεροδιαστημική. Όλα αυτά στην Ελλάδα της κρίσης. Άτομα τα οποία έφεραν την έννοια του εθελοντισμού και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας στο προσκήνιο. Άτομα που κάνουν έρευνα και υπηρετούν την επιστήμη τους με αυταπάρνηση, με ελάχιστους πόρους στα ελληνικά πανεπιστήμια. Άτομα που καινοτομούν, που διαπρέπουν. Ξέρω αθλητές, οι οποίοι ψάχνουν μόνοι τους τούς χορηγούς τους ίσα - ίσα για να μπορέσουν να καλύψουν τα εισιτήρια και να εκπροσωπήσουν την Ελλάδα στο εξωτερικό. Και είμαι πάρα πολύ περήφανη για αυτή την Ελλάδα.
 
Πρότυπα θέλουμε οι νέοι, αξιοκρατικά, τίμια, διαφανή, απλά καθημερινά. Η Ελλάδα που έταξε ο κύριος Τσίπρας, μόνο μέσα από τα ψέματα που έταξε δεν μπορεί να έρθει. Μόνο μέσα από πρότυπα μπορεί να έρθει. Και δεν χρειάζεται πολλές φορές να κοιτάξουμε μακριά. Στη διπλανή καρέκλα ίσως να αρκεί. Στους ανθρώπους δίπλα σας που ήρθαν εδώ σήμερα το πρωί επειδή πιστεύουν σε αυτό που λέμε αλλαγή. Θα ήθελα να κλείσω λέγοντας πως όταν ξυπνάς το πρωί έχεις δύο επιλογές σαν νέος στην Ελλάδα: να αναλωθείς στο ποιος έφταιξε περισσότερο ή λιγότερο και να αρχίσεις να μεμψιμοιρείς για τη χαμένη σου γενιά. Αλλά έχεις και άλλη μία επιλογή: να πάρεις απόφαση πως ό,τι δεν σου αρέσει έχεις τη δύναμη να το αλλάξεις. Και μόνο έτσι πάνε μπροστά οι κοινωνίες, από ανθρώπους που αποφάσισαν να αλλάξουν αυτά που δεν τους άρεσαν. Γιατί αυτό που έχει σημασία είναι πως αν θέλουμε να μπορούμε να ονειρευόμαστε θα πρέπει να ξυπνήσουμε,. Θα πρέπει να σταματήσουμε να στηριζόμαστε μόνο στην ιστορία των προγόνων μας. Θα πρέπει να γράψουμε τη δική μας ιστορία γιατί ήρθε η ώρα να αλλάξουμε την Ελλάδα μας. Κανείς δεν μπόρεσε περισσότερο από εμάς σήμερα. Γιατί όπως λέει και το σύνθημά μας: Αξίζουμε καλύτερα.
 
Σας ευχαριστώ πολύ.